izborni predmet
Javni
prostor
školska godina 2013/2014.
Arhitektonski fakultet Univerziteta u
Beogradu
profesor: Ivan Kucina
studenti:
Jovana Jovanović M-2013/224
Tijana Kostić M-2013/193
KOJI SU MEHANIZMI KONTROLE PONAŠANJA U JAVNIM PROSTORIMA?
ključne
reči:
regulacija,
manipulacija, socijalizacija, obrazac, ideologija
Bibliografija
1.
Debor,
Gi (2003) Društvo spektakla, Beograd,
A. Golijanin
2.
Friedman,
Milton (1962) Capitalism and Freedom,
Chicago, The University of Chicago Press
3. Frojd, Sigmund (1961) Uvod u psihoanalizu, Beograd, Kosmos
4.
Fromm,
Erich (1976) To have or to be?, New
York, London, Continuum
5.
Fromm,
Erich (1992) The art of Being, New
York, London, Continuum
6. Fuko, Mišel (1997) Nadzirati i kažnjavati, Beograd, Prosveta
7. Foucault, Michel (1994) Ethics: Subjectivity and Truth, New York, The New Press
8. Gidens, Entoni (2005) Sociologija, Beograd, Ekonomski fakultet
9.
Prodanović,
Srđan, Krstić, Predrag (2011) Javni
prostor i slobodno delanje: Fuko vs. Lefevr, Beograd, Institut za
filozofiju i društvenu teoriju
10. Ross, Edward (2009) Social Control: A Survey of the Foundations of Order, New Jersey, Transaction Publishers
Internet stranice
http://stephendpalmer.com/major-societal-institutions-roles/
http://noam-chomsky.tumblr.com/post/13867896307/noam-chomsky-10-strategies-of-manipulation-by-the
Ilustracije
http://www.streetartutopia.com/?p=4518
http://www.geek-art.net/jason-edmiston-they-live/
http://grapevine.is/culture/art/2013/05/23/the-message-no-messages/
Citati
1.
Discipliniranje
pretpostavlja mehanizme koji će prinudu sprovoditi preko sistema osmatranja,
tj. takvo ustrojstvo gde tehnike koje omogućavaju vidljivost jedinki ujedno prenose
dejstvo vlasti i gde, povratno, instrumenti prinude čine jasno vidljivim one
nad kojima se ta prinuda vrši.
"Ulančavanje"
sukcesivnih aktivnosti pruža vlasti mogućnost upravljanja i ovladavanja
vremenom: mogućnost detaljne kontrole i pravovremene intervencije (odnosno
diferencijacije, korekcije, sankcije, eliminacije) u svakom trenutku; mogućnost
karakterizacije, znači i korišćenja jedinki u skladu sa rangom koji zauzimaju u
nizovima koje nužno prelaze; mogućnost akumulacije vremena i aktivnosti, odnosno
njihovog ponovnog nalaženja u zbirnom i iskoristivom obliku kakav nudi krajnji
rezultat tj. konačna osposobljenost jedinke.
Svaka
aktivnost disciplinovane jedinke treba da ma svoj ritam i da se obavlja u
skladu sa naredbama koje su efikasne zahvaljujući tome što su kratke i jasne;
zapovest ne sme da se objašnjava, pa čak ni da se formuliše; potrebno je i
dovoljno da ona izazove željeno ponašanje.
...
Njega vide, ali sam ne vidi, on je objekat informacije, ali nikada subjekat u
komunikaciji. (ne postoji stvarna komunikacija između mehanizma i pojedinca,
mehanizam je takav da potčinjava pojedinca i svodi ga na svoja pravila -
zarobljava ga u sopstveni algoritam ograničenih mogućnosti i tako izaziva
predvidivo, očekivano ponašanje)
Otuda
proističe glavna posledica Panoptikona: indukovanje u zatvoreniku svesti o
njegovoj stalnoj vidljivosti, čime se obezbeđuje automatsko funkcionisanje vlasti.
Treba postići da efekti nadzora budu neprekidni, čak i ako je njegovo dejstvo
diskontinuirano, savršenstvo vlasti teži da učini nepotrebnim njeno aktuelno
izvršenje.
Onaj
ko podleže potpunoj vidljivosti i to zna preuzima na sebe stege vlasti; on ih
spontano primenjuje nad samim sobom; on u sebe integriše odnos vlasti u kojem
istovremeno igra dve uloge; postaje načelo vlastitog potčinjavanja.
Sledstveno
tome postaje nevažno ko vrši vlast. Bilo ko, gotovo slučajno uzet, može da
pokrene mašineriju: u nedostatku upravitelja, to mogu da rade njegova porodica,
bližnji, prijatelji, posetioci, čak i njegova posluga.
Međutim,
njega ne treba uyeti kao oniričko zdanje: on je dijagram mehanizma vlasti
dovedene do svoje idealne forme; njegovo funkcionisanje, iz kojeg su isključeni
svaka prepreka, otpor ili trvenje, može se predstaviti kao arhitektonski ili
optički sistem u čistom stanju: on je, zapravo, oličenje političke tehnologije
koja može i treba da bude nevezana za neku specifičnu upotrebu.
Da
bi se takva vlast vršila, ona mora da raspolaže instrumentom stalnog,
sveobuhvatnog i sveprisutnog nadzora koji sve čini vidljivim pod uslovom da
sebe čini neprimetnim.
(Mišel
Fuko, Nadzirati i kažnjavati)
2.
"I
do not think that a society can exist without power relations, if by that one
means the strategies by which individuals try to direct and control the conduct
of others. The problem, then, is not to try to dissolve them in the utopia of a
completely transparent communication but to acquire the rules of law, the
management techniques, and also the morality, ethos, the practice of the self,
that will allow us to play these games of power with as little domination as
possible.
(Michel
Foucault, Ethics: Subjectivity and Truth)
3.
To
the free man, the country is the collection of individuals who compose it, not
something over and above them. He is proud of a common heritage and loyal to
common traditions. But he regards governments as a means, an instrumentality,
neither a grantor of favors and gifts, nor a master or god to be blindly
worshipped and served."
Political
freedom means the absence of coercion of a man by his fellow men. The
fundamental threat to freedom is power to coerce, be it in the hands of a
monarch, a dictator, an oligarchy, or a momentary majority. The preservation of
freedom requires the elimination of such concentration of power to the fullest
possible extent and the dispersal and distribution of whatever power cannot be
eliminated - a system of checks and balances.
The
existence of a free market does not of course eliminate the need for
government. On the contrary, government is essential both as a forum for determining
the "rule of the game" and as an umpire to interpret and enforce the
rules decided on.
Our
minds tell us, and history confirms, that the great threat to freedom is the
concentration of power. Government is necessary to preserve our freedom, it is
an instrument through which we can exercise our freedom; yet by concentrating
power in political hands, it is also a threat to freedom. Even though the men
who wield this power initially be of good will and even though they be not
corrupted by the power they exercise, the power will both attract and form men
of a different stamp."
(Milton
Friedman, Capitalism and Freedom)
4.
Društvo
koje menja celo svoje okruženje razvilo je sopstvene tehnike za oblikovanje
same teritorije koja čini osnov za sve različite aspekte tog projekta.
Urbanizam, "gradsko planiranje", jeste metod kojim kapitalizam
preuzima kontrolu nad celim prirodnim i ljudskim okruženjem. Sledeći logiku
potpune dominacije, kapitalizam može, a sada i mora, da ceo prostor prekroji u
svoj vlastiti dekor.
Upadljiva
potreba za zamrzavanjem života, koju kapitalizam ostvaruje kroz urbanizam,
hegelovskim rečnikom se može opisati kao apsolutna prevlast "miroljubive
koegzistencije unutar prostora" nad "nemirnim postajanjem, u protoku
vremena".
...
Ideologija
je temelj misli klasnog društva tokom istorije ispunjene sukobima. Ideologije
nikada nisu bile puka fikcija; one su iskrivljena svest o stvarnosti i zato su,
kao takve, bile realni faktor
proizvodnji realnih pogubnih posledica. Ta veza je intenzivirana
napredovanjem spektakla - materijalizacijom ideologije koju je doneo uspeh
autonomnog sistema ekonomske proizvodnje. Spektakl poistovećuje društvo sa
ideologijom, koja celu stvarnost oblikuje po sopstvenoj slici.
Spektakl
je vrhunac ideologije jer on najpotpunije otkriva i izražava suštinu svih
ideoloških sistema: osiromašenje, porobljavanje i negaciju stvarnog života.
Spektakl je materijalni "izraz odvajanja i otuđenja između čoveka i
čoveka". To je "nova snaga obmane", koja počiva na sistemu proizvodnje
u kojem se "sa sve većom masom stvari , uvećava i otuđena sila kojoj su
ljudi potčinjeni". To je najviši stadijum ekspanzije koja potrebu okreće
protiv života. "Potreba za novcem je jedina stvarna potreba koju moderni
ekonomski sistem proizvodi i ujedno jedina potreba koju proizvodi."
(Ekonomsko-filozofski rukopisi) Hegelov opis novca kao "samopokretača
života nečeg što je već mrtvo" (Ženska realfilozofija) proširuje spektakl
na ceo društveni život.
(Gi
Debor, Društvo spektakla)
5.
The
key element of social control is the strategy of distraction that is to divert
public attention from important issues and changes decided by political and
economic elites, through the technique of flood or flooding continuous
distractions and insignificant information.
(Noam
Chomsky)
6.
If
other people do not understand our behaviour - so what? Their request that we
must only do what they understand is an attempt to dictate to us. If this is
being "asocial" or "irrational" in their eyes, so be it.
Mostly they resent our freedom and our courage to be ourselves. We owe nobody
an explanation or an accounting, as long as our acts do not hurt or infringe
them. How many lives have been ruined by this need to "explain",
which usually implies that the explanation be "understood", i.e.
approved. Let your deeds be judged, and from your deeds, your real intentions,
but know that a free person owes an explanation only to himself - to his reason
and his conscience - and to the few who may have a justified claim for explanation.
(Erich
Fromm, The Art of Being)
7.
The
poor ego has a still harder time of it, it has to serve three harsh masters,
and it has to do its best to reconcile the claims and the demands of all
three... The three tyrants are the external world, the superego, and the id.
(Sigmund
Freud, New Introductory Lectures on
Psychoanalysis)
8.
"Javni
prostor" je u poslednjim decenijama XX veka postao fluidan i neuhvatljiv
pojam, u velikoj meri zahvaljujući tome što je mesto javnosti u sve većoj meri
gubilo svoju važnost: njegova jedina svrha je, prema popularnom shvatanju,
postala puko zadovoljenje privatnih preferencija. Drugim rečima, javni prostor
je postao mesto ispunjenja naših privatnih interesa (pri tom je nevažno da li
je ovaj prostor virtuelan ili materijalan).
Javni
prostor nije samo mesto na kojem izražavamo svoje građanske slobode ili
naprosto slobodno provodimo vreme, već je zapravo jedan od krucijalnih
konstitutivnih elemenata samog delanja. Ne postoji delanje koje se ne odvija
Negde, a priroda tog Negde u velikoj meri određuje domete i prirodu samog
delanja.
Dakle,
gledano iz lefevrovske teorijske vizure, javni prostor bi morao da se tretira
kao proizvod opšte borbe različitih ideoloških pozicicja koje su neraskidivo
povezane sa opštim društvenim odnosima moći. Stoga bi svaki pokušaj razumevanja
javnog prostora trebalo da se teorijski poveže sa dominantnim društvenim
ustrojstvom današnjice tj. sa kapitalističkim oblikom proizvodnje.
(Srđan
Prodanović, Predrag Krstić, Javni prostor
i slobodno delanje: Fuko vs. Lefevr)
KOJI SU MEHANIZMI KONTROLE PONAŠANJA U
JAVNIM PROSTORIMA?
Uvod
Javni
prostor je virtuelni ili materijalni prostor otvoren za sve korisnike i
dostupan svima za korišćenje. Kao takav, pojam javnog prostora asocira na određenu
slobodu ponašanja njegovih korisnika. Međutim, iako javni prostor naizgled nudi
raznovrsnost opcija, sloboda ponašanja nije apsolutna. Javni prostor je samo
uslovno rečeno otvoren i dostupan, budući da su opcije koje on nudi korisniku u
pogledu ponašanja ipak ograničene, uprkos svojoj raznovrsnosti. Na koji način
je sloboda ponašanja u javnim prostorima ograničena?
Ograničenost
slobode ponašanja u javnim prostorima upućuje na činjenicu postojanja kontrole
ponašanja. Na koji način se vrši ta kontrola ponašanja u javnim prostorima i
koji su mehanizmi te kontrole? Kontrola ponašanja individua i grupa je glavni cilj
društvene kontrole. Mehanizmi njenog sprovođenja su različiti, i mogu se
podeliti u dve osnovne vrste - u formalne i neformalne mehanizme društvene
kontrole. Šta definiše te dve vrste mehanizama društvene kontrole?
Formalni mehanizmi društvene kontrole
Formalni
mehanizmi društvene kontrole odnose se na regulaciju
uspostavljenu od strane vlasti. Upravo ovi mehanizmi su podrazumevani pod
prvobitnim poimanjem društvene kontrole, koje se odnosilo na sposobnost
samoregulacije društva. Takav koncept je koncept društvenog ugovora, koji podrazumeva uspostavljanje i prihvatanje
određene regulative, što znači i odricanje određenog dela slobode (u odnosu na prirodno stanje u kom je ljudska sloboda
neograničena), zarad niza prednosti koje donosi zakonom uređeno društvo.
Zakonom
uređeno društvo funkcioniše kroz postojanje pretnje određenom sankcijom i kroz njeno
sprovođenje za kršenje zakona. Međutim, nije sama kazna to što omogućava
efikasno funkcionisanje uređenog društva; ključni element je zapravo
sistematsko usađivanje straha od kazne u članove društva. Najilustrativniji
primer usađivanja takvog straha jesu javna mučenja i pogubljenja, kakva su
sprovođena tokom istorije, na koje je publika čak i pod prisilom dovođena da bi
spoznala brutalnost kazne za počinioce zločina.[i] Ljudsko ponašanje je,
dakle, rukovođeno strahom od propisane kazne, zbog kog se pojedinac neće
usuditi da prekrši ustanovljena pravila.
Strah
od kazne, iako je od veoma snažnog uticaja na ljudsko ponašanje, sam po sebi
nije dovoljan za sprovođenje kontrole ponašanja. Neophodno je i usađivanje
straha od otkrivanja zabranjenog akta. Da bi postojao strah od kazne, neophodno
je informisati društvo o kazni, a da bi postojao strah od otkrivanja
potencijalnog zlodela, neophodno je nadzirati društvo. Otuda i koncept nadzora, vrlo efikasnog sredstva
društvene kontrole. Ipak, mehanizam funkcionisanja nadzora je daleko složeniji
od puke posmatranosti - cilj nadzora nije registrovanje zabranjenog ponašanja,
već njegovo sprečavanje. Takva kontrola ponašanja omogućena je samom svešću o posmatranosti.
To je osnovna ideja koncepta Panoptikona, zatvora kružne osnove dizajniranog
tako da je sa centralnog mesta moguć nadzor svih zatvorenika. Sama mogućnost
nadzora za posledicu ima stvaranje svesti o stalnoj posmatranosti zatvorenika,
čime se obezbeđuje "automatsko funkcionisanje vlasti".[ii] To automatsko
funkcionisanje vlasti podrazumeva da nadzor nije neophodno neprekidno
sprovoditi, sve dok traje svest pojedinca o postojanju mogućnosti da bude posmatran.
Na taj način, prema Fukou, pojedinac sam sprovodi vlast i spontano je
primenjuje nad samim sobom.[iii] Stoga se može zaključiti
da se formalni mehanizmi kontrole, iako podrazumevaju regulativu čijeg su
postojanja ljudi apsolutno svesni, služe metodama manipulacije kojima društvo
usvaja određeno ponašanje kroz nesvesne procese.
Umetnički
projekat - projektovanje džinovskog oka na površini vodotornja - postavlja
pitanje kontrole u javnim prostorima stvaranjem orvelovske atmosfere
 |
| Marcos Zotes - CCTV / Creative Control |
Neformalni mehanizmi društvene kontrole
Društvo
često vidi regulativu tj. formalne mehanizme društvene kontrole kao jedini njen
oblik. Međutim, dok formalni mehanizmi društvene kontrole definišu šta se ne sme, neformalni mehanizmi društvene
kontrole propisuju šta treba kroz
procese usvajanja vrednosti i normi jednog društva od strane pojedinca. To
navodi na pretpostavku da se neformalni mehanizmi društvene kontrole služe
daleko suptilnijim mehanizmima manipulacije, budući da društvo često nije ni
svesno postojanja tog oblika društvene kontrole.
Usvajanje
normi i vrednosti se vrši kroz proces socijalizacije.
Procesom socijalizacije ljudi uče društvene
uloge, tj. društveno definisana očekivanja koja pojedinci treba da slede u
određenoj društvenoj situaciji, bez obzira na lično mišljenje.[iv] Na taj način se pojedinac,
rođen s neograničenim potencijalom, usmerava ka usvajanju onih obrazaca
ponašanja koji odgovaraju standardima određene grupe. Ti obrasci ponašanja
diktirani su od strane osnovnih društvenih institucija, a to su (osim vlasti,
koja se služi formalnim mehanizmima društvene kontrole): porodica, zajednica,
religija, obrazovanje, profesija, mediji.[v] Neformalni mehanizmi
društvene kontrole obično imaju više efekta na pojedinca od formalnih,[vi] budući da vrednosti i
norme postaju deo ličnosti pojedinca usvajanjem određene društvene uloge koju
te društvene institucije podrazumevaju.
Kao
što kod formalnih mehanizama postoje sankcije za neprihvatljivo ponašanje, tako
i kod neformalnih mehanizama društvene kontrole postoje svojevrsne sankcije -
sankcije koje nisu propisane regulativom, već su podrazumevane sistemom
vrednosti određene grupe. Takve sankcije su sramota, podsmeh, kritikovanje, neodobravanje,
neprihvatanje od strane društva itd. Na taj način sistem vrednosti društva koji
pojedinac usvaja tako utiče na superego - moral, lično poimanje dobrog i lošeg,
prihvatljivog i neprihvatljivog ponašanja.[vii] Dakle, ulogu kontrole
ponašanja pojedinca vrši superego, tj. njegova savest, usađujući mu osećaj
krivice i tako sprečavajući društveno neprihvatljivo ponašanje. Može se
zaključiti da pojedinac i u ovom slučaju sam na sebe preuzima kontrolu
sopstvenog ponašanja.
Neformalni
mehanizmi društvene kontrole, osim što podrazumevaju usvajanje sistema vrednosti
društva kroz nesvesne procese, podrazumevaju i alternativne metode manipulacije za uspešno sprovođenje
vlasti. Prema rečima Noama Čomskog, ključni element društvene kontrole je
skretanje pažnje javnosti sa bitnih pitanja,[viii] što je moguće
sprovoditi različitim metodama, koje se sve mogu obuhvatiti jednom metaforom - hleba i igara. To podrazumeva
zadovoljavanje određenih potreba društva u cilju eliminisanja motiva za
nepoželjno ponašanje. Međutim, treba imati na umu da političke i ekonomske
elite, osim što odlučuju koje će potrebe društva biti zadovoljene, odlučuju i
koje će potrebe - stvorene, a ne stvarne - društvo uopšte imati. Dakle,
neformalni mehanizmi društvene kontrole podrazumevaju sveobuhvatno prenošenje
ideologije na pojedinca, formirajući kako njegov sistem vrednosti, tako i njegove
želje i potrebe koje proizilaze iz tih vrednosti.
Metafora
hleba i igara može se poistovetiti sa
pojmom spektakla, za koji Gi Debor
tvrdi da je "vrhunac ideologije jer on najpotpunije otkriva i izražava
suštinu svih ideoloških sistema: osiromašenje, porobljavanje i negaciju
stvarnog života", "najviši stadijum ekspanzije koja potrebu okreće
protiv života".[ix]
Zaključuje se da ideološki sistemi, služenjem mehanizmima kontrole ponašanja i
nametanjem određenih obrazaca ponašanja, otuđuju i udaljavaju čoveka od njegove
suštine. Savršen primer takvog otuđenja jeste paradoksalna neprestana trka za
novcem u cilju zadovoljenja stvorenih, nametnutih potreba, koji predstavlja
univerzalnu vrednost savremenog društva, ili možda bolje: "samopokretač
života nečega što je već mrtvo". Takvo stanje Erih From predstavlja
postavljanjem dileme imati ili biti?,[x] na taj način ilustrujući
nespojivost kontrolisanog ljudskog ponašanja, nastalog usled povinovanja
nametnutom sistemu vrednosti, i istinskog čovekovog postojanja.
"Zapovest ne sme da se objašnjava, pa čak ni da se formuliše; potrebno je i dovoljno da ona izazove željeno ponašanje" (Fuko, Nadzirati i kažnjavati)
 |
| Scena iz filma They Live (1988) |
Javni prostor kao polje delovanja
društvene kontrole
Koje
je mesto javnog prostora u društvenoj kontroli? Koje je mesto društvene
kontrole u javnim prostorima? Zapravo, ova dva pojma su nerazdvojivo vezana:
javni prostor je okvir društvene kontrole u kom se ona sprovodi, a društvena
kontrola je osnovna funkcija javnog prostora, bilo materijalnog ili virtuelnog.
U tom smislu se i javni prostor može definisati kao polje delovanja društvene
kontrole - polje mentalne ili fizičke interakcije sa društvenim sistemom, kroz
koju se kontrola ponašanja sprovodi. Kroz različite vrste manifestacija
društvenog sistema u javnom prostoru odvijaju se kako formalni, tako i
neformalni mehanizmi društvene kontrole: kroz ispoljavanje moći od strane
vlasti i različitih metoda manipulacije koje ona primenjuje, kao i kroz
spontane procese socijalizacije tj. usvajanja određene društvene uloge.
"Javni prostori su jedan od krucijalnih konstitutivnih elemenata samog
delanja. Ne postoji delanje koje se ne odvija Negde, a priroda tog Negde u
velikoj meri određuje domete i prirodu samog delanja."[xi] Dakle, nije samo
ponašanje pojedinaca u javnim prostorima kontrolisano, već se upravo kroz javne
prostore i vrši kontrola njihovog ponašanja uopšte.
Javni
prostori su polje komunikacije između pojedinca i društva. Da bi ta
komunikacija bila uopšte moguća, nužno je usvajanje određenih društvenih uloga
i obrazaca ponašanja kroz mehanizme društvene kontrole; nemoguća je
komunikacija društvenog sistema sa pojedincem koji je izvan pravila
funkcionisanja tog sistema. Takav pojedinac bio bi onaj koji bi se u Fromovoj
dilemi imati ili biti? odlučio za biti, za istinsko čovekovo postojanje,
pa čak i po cenu potpunog nerazumevanja takvog ponašanja od strane društva.[xii] Pa ipak, za biranje
opcije biti se ne može reći da je u
potpunosti izvan određenog ideološkog sistema: sama činjenica da je ona
postavljena nasuprot vladajućoj ideologiji upućuje na zaključak da je i ona
proizašla iz tog ideološkog sistema, i kao takva i ona komunicira sa tim
sistemom. Biranje društveno neprihvatljivog ponašanja je i samo po sebi kontrolisano
ponašanje, budući da je i prihvatljivo i neprihvatljivo ponašanje definisano
mehanizmima društvene kontrole. Da li je onda uopšte moguće izbeći kontrolisano
ponašanje?
Više
nije bitno pitanje morala društvene kontrole, ključno je pitanje njene
neophodnosti i neizbežnosti. Kontrola ponašanja je neophodna za savremeni
kapitalizam, budući da obezbeđuje njegovo nesmetano funkcionisanje kroz
upravljanje velikim brojem ljudi. Kako je pojedinac instrument vlasti za
sprovođenje svojih interesa, tako i sam pojedinac ne vidi vlast kao nadređenu
ili podređenu sebi, već takođe kao instrument kojim ostvaruje svoje interese,[xiii] pa makar oni bili
nametnuti i izmanipulisani od strane te iste vlasti. Tako posmatrano,
postojanje društvene kontrole neophodno je kako za vlast tako i za pojedince i
grupe nad kojima se vlast vrši, budući da svima omogućava nesmetano
funkcionisanje u okvirima postojećeg ideološkog sistema.
Zamisao
ove umetničke instalacije bila je projektovanje sadržaja pristiglih sms poruka
prolaznika na fasadi zgrade u cilju podsticanje ljudi na slobodno izražavanje i
interakciju sa svojom okolinom. Međutim, uslov za sprovođenje te zamisli bio je
da se kontroliše sadržaj sms poruka koje će biti objavljene. Umetnik je stoga
modifikovao svoju prvobitnu zamisao, i odlučio da akcenat njegovog rada bude
upravo na cenzuri izvršenoj u objavljenim porukama.
 |
| Marcos Zotes - The message: No messages |
Zaključak
Osnovni
mehanizmi društvene kontrole su regulacija, manipulacija i socijalizacija, koji
omogućavaju kontrolisanje ponašanja pojedinaca i grupa u javnim prostorima i
putem javnih prostora. Ta kontrola ponašanja je neophodna za funkcionisanje
društva u okviru vladajućeg ideološkog sistema. Ipak, postavlja se pitanje: Da
li je moguće funkcionisanje društva bez društvene kontrole? Fuko smatra da
društvo ne može postojati bez postojanja mehanizama kontrole ponašanja
sprovođenih od strane vlasti, tj. pojedinaca koji poseduju moć; stoga rešenje
problema nije u utopističkom ukidanju te moći, već u njenoj ravnomernijoj
raspodeli među članovima društva.[xiv] Međutim, čak i u utopističkom
scenariju gde bi takvo rešenje podrazumevalo potpuno ukidanje regulacije i
manipulacije kao mehanizama kontrole ponašanja društva, proces socijalizacije bi
ostao ultimativni mehanizam kontrole ponašanja, budući da podrazumeva nesvesno
usvajanje sistema vrednosti, obrazaca prihvatljivog ponašanja i društvenih
uloga koje su od ključnog značaja za konstituisanje čovekove ličnosti.
[i] Fuko, Mišel (1997) Nadzirati i kažnjavati, Beograd,
Prosveta
[xi] Prodanović, Srđan, Krstić, Predrag (2011) Javni prostor i slobodno delanje: Fuko vs. Lefevr, Beograd, Institut za filozofiju i društvenu teoriju
[xiv] Foucault, Michel (1994) Ethics: Subjectivity and Truth, New
York, The New Press
