Ko pravi javni prostor i za koga?

Milica Voštić M-093/2013
Ana Tmušić M-194/2013


REFERENCE:

1) http://www.unhabitat.org/downloads/docs/State_of_the_World_Cities_Report2012.pdf

UN Habitan -The prosperity of Cities

- Reduces disaster risks and vulnerabilities for the poor and build resilience to adverse forces of nature.

- Creates harmony between the five dimensions of prosperity and enhances the prospects for a better future.

- Stimulates local job creation, promotes social diversity, maintains a sustainable environment and    recognizes the importance of public spaces.

- Comes with a change of pace, profile and urban functions and provides the social, political and economic

   conditions of prosperity.

2) http://heartefact.org/wp-content/uploads/2010/10/Misel-Fuko.pdf

Mišel Fuko, "Treba braniti društvo"

"Teorija dominacije, odnosno teorija dominacije umesto teorije suvereniteta, znači sledeće: umesto da pođemo od podanika kao jedinke ( ili čak podanika kao mnoštva) i tih elemenata koji bi prethodili odnosu i koje bismo mogli lokalizovati, trebalo bi poći od samog odnosa vlasti, odnosa dominacije tamo gde se on zasniva na činjenicama i gde deluje, te videti kako sam taj odnos određuje elemente na koje se odnosi."

3) http://www.youtube.com/watch?v=mwdhWL4_TZ0

Milton Friedman, "O kolektivizmu"

"Ja želim da se ljudi zamisle o stanju u kojem se nalaze i da shvate da je održavanje slobodnog društva vrlo teška i komplikovana stvar, koja zahteva samonegirajuće poteze najekstremnije vrste."

4) Alan Kostrenčić, Zagreb, 25.08.2006. "Place vs. Space"

"Tradicionalni javni prostor počiva na sakralnom ili pak profanom kvalitetu (veće simboličko značenje od same funkcije).
...
Arhitektura Moderne  -izmeštanje simboličkog u apstraktno. Modernistički prostor pati od problema nepostojanja mesta. On pokušava tu metafizičku prazninu odsustva značenja nadomestiti znakovima, međutim znak svojom jednoznačnošću, za razliku od simbola, može preneti samo informaciju ali ne i smisao.
...
Post-moderna arhitektura pokušaće rešiti probleme nedostatka značenja, kroz povratak simboličkom, ali u vidu formalnih elemenata, i potpuno promašiti. Praznina besmisla pokušava se zameniti spektaklom. Problem nedostatka smisla - smisla u egzistencijalnom pogledu, proizilazi iz gubitka sebe/bivstva.
...
Savremena situacija teži za novom vrednošću/kvalitetom. Japanski arhitekta  Kisho Kurokawa navodi kako bi se tradicionalnom dualizmu svetog i profanog trebao dodati treći element - zadovoljstvo. Deleuze i Guatari bilo koji oblik društvene organizacije posmatraju kao tok želja. Slavoj Žižek zaključuje da želja kao simptom ljudskog postojanja (bića) može postati i svoj opozit - fetiš. Fetiš kao "deformacija" želje uslovljen je nemogućnošću njene realizacije.
...
Fetiš je paranoidna želja, želja koja je impotentna u svojoj potrebi da spaja stvari. Prostor fetiša je izjednačen sa prostorom spektakla.
...
Tradicionalni javni/urbani prostor je mesto susreta, mesto komunikacije, dok savremeni, ultra-moderni prostor postaje mesto informacije/spektakla."

5) http://interactive.usc.edu/blog-old/wp-content/uploads/2010/08/Image_of_the_City.pdf

 Kevin Lynch " Image of the city"

Nothing is experienced by itself, but always in relation to its surroundings, the sequences of events
leading up to it, the memory of past experiences.

...

Moving elements in a city, and in particular the people and
their activities, are as important as the stationary physical parts.
We are not simply observers of this spectacle, but are ourselves
a part of it, on the stage with the other participants."


6) http://postmoderna-kultura.blogspot.com/2009/06/kristijan-norberg-sulc-ka-autenticnoj.html

Kristijan Norberg Šulc,  "Ka autentičnoj arhitekturi"

Sva mesta liče sve više i više jedno na drugo i gube ono što je u prošlosti činilo od nje genius loci
....
 Jednoiličnost i haos jesu na izgled protivurečne, ali, gledajući na njih iz veće blizine, primećujemo da su to veoma isprepletani vidovi opštije krize koju možemo da nazovemo nestankom mesta.

...
Za njega (Aldo Rosi, "Arhitektura grada") grad je arhitektonska stvaranost koja ima stalnost i značenje, spomenici koje on zaklanja služe kao žižne tačke okoline i stvaraju gradski oblik. Tako on posmatra grad kao umentičko delo koje treba da budu analizirani i odrešeni.

7) http://www.youtube.com/watch?v=W9S1CiGPX2Q

Chomsky

"...fundamental element of human nature is the need for creative work..."


8) http://www.arhns.com/aa/upload/aa_01%20online.pdf

Biljana Vilotić, "Grad - teatar javnog života"

Arhitektura artikuliše kretanje, ona je reper, ciljna tačka zadržavanja, ona „nepovezani tok ljudi preobražava
u grupe“ koje teže istim sastajalištima
...
Gradske scene su oblici društvenih interakcija, dešavanja u okviru javnih prostora, jasno - to su društvene grupe okupljene oko istog sadržaja, u istim ili sličnim uslovima. Mogli bismo ih smatrati i parametrima kulturnog nivoa i bogatstva duha jednog grada. Gradske scene se formiraju u oku posmatrača; doživljaj svake od njih se razlikuje od individue do individue.

...

Dejvid Harvej je rekao da je : " Pravo na grad, pravo da se menja menjanjem sebe."
...

‚‚identificira sa svojom četvrti, a ne sa svojim gradom” (Supek, 1987)

...
Rudij Supek – „stanovati nije isto što i prebivati“




TEXT

Ko pravi javni prostor i za koga?

Da li smo mi kao pojedinci-korisnici uopšte uključeni u nastanak javnog prostora ili je naša jedina uloga da ga koristimo? Da li nas stvaralac javnog prostora uslovljava kako da koristimo taj javni prostor? Ako uzmemo u obzir da javni prostor treba da oslikava stanje društva, da li je normalno da pojedinci koji čine to društvo ne učestvuju u samom stvaranju tog prostora? Da li su javni prostori konačni? Da li se projekat javnog prostora završava onda kada je on fizički napravljen?

Da bi se stvorila određena slika društva, potrebno je napraviti javne prostore. Kao i sve u državi i u pravljenju javnog prostora postoji određena hijerarhija. Da bi pojedinac, arhitekta, projektovao javni prostor, mora se pridžavati određenih normi koje mu nameće država, pa samim tim stvara javni prostor koji uslovljava korisnike da u njemu deluju po određenim načelima.

Mišel Fuko, "Treba braniti društvo" - "Teorija dominacije, odnosno teorija dominacije umesto teorije suvereniteta, znači sledeće: umesto da pođemo od podanika kao jedinke ( ili čak podanika kao mnoštva) i tih elemenata koji bi prethodili odnosu i koje bismo mogli lokalizovati, trebalo bi poći od samog odnosa vlasti, odnosa dominacije tamo gde se on zasniva na činjenicama i gde deluje, te videti kako sam taj odnos određuje elemente na koje se odnosi."

Što implicira da  javni prostor predstavlja sliku vlasti a ne sliku društva. Pojedinac gubi svoj identitet, tj. postavlja se pitanje da li ga je ikada imao kao pojedinac ili je samo kao deo društvene grupacije. Verovatno je to posledica procesa projektovanja gde se javni prostor posmatra kao model, kao univerzalan za svaku grupaciju korisnika. Nasuprot ovom pristupu je projektovanje uslovljeno tipizacijom gde se na samom početku procesa proučavaju potrebe korisnika i sami korisnici pa se arhitektura tj. javni prostor prilagođava tim potrebama.  Projektovanje po modelu uslovljava ponašanje korisnika, gde država ima veći stepen manipulacije nad društvom, dok je projektovanje javnog prostora kao tipa uslovljeno ponašanjem i potrebama korisnika.

Dejvid Harvej : " Pravo na grad, pravo da se menja menjanjem sebe."

Da li se u procesu projektovanja ostavlja mesto za naknadno delovanje pojedinca, projekat ostaje otvoren, ili se projektuje kao konačan? Ako kažemo da grad može da se menja, to znači da se on menja kroz delovanje pojedinca u okviru organizacije društva. Pojedinac svojim delovanjem provocira druge individue na ekvivalentno delovanje.